Det er førti år sidan avantgardisten Theresa Hak Kyung Cha (1951–1982) gav ut hybridromanen Dictee. I dette ofte oversette verket tek ho språket frå kvarandre og set det saman igjen, som eit lappeteppe av kvinners liding.
Stillbilde av Theresa Hak Kyung Cha fra hennes film Permutations (1976; først vist i 1982). Foto: Theresa Hak Kyung Cha Memorial Foundation/UC Berkeley, Berkeley Art Museum and Pacific Film Archive
Thaleia – komedie
Som masterstudent i Japan tok eg eit fag kalla «Approaches to World Literature». Professoren var ein ung tyskar, og timane hans var engasjerande. Det var likevel ikkje det mest populære faget; til saman var vi fire studentar i klasserommet det semesteret: meg, to japanske studentar og ein kinesisk.
Ein dag gav professoren oss fotokopiar frå Dictee. Eg hadde høyrd om korkje boka eller forfattaren Theresa Hak Kyung Cha. Det var dessutan vanskeleg å setje ein sjanger på utdraget vi hadde fått. Somme sider hadde tekst på fransk, andre på engelsk. Andre stader var det kinesiske teikn. Prosa, poesi og udefinerbare, gåtefulle brotstykke i stakkato. Det var som om språket var knust. Slått i bitar, for så å ha blitt limt saman igjen. Innimellom tekstane var det fotografi og illustrasjonar. Ein anatomisk modell av dei indre organa i halsen, dei vi brukar til å snakke med. Eit kart over Koreahalvøya. Portrett av alvorlege kvinner, handskrivne notat og brev, eit ørkenlandskap med kampesteinar i framgrunnen.
Min første reaksjon var: Kva er dette?
Eg bladde gjennom sidene og kunne ikkje skape meining av alle desse ulike fragmenta. Dei stod for meg som ubegripelege. Eg veit ikkje heilt kvifor, men eg vart sint. Som om teksten hoverte, kalla meg dum. Eg stilte meg på bakbeina.
Dagen då vi skulle gå gjennom Dictee, gjekk eg inn i klasserommet med ein djup motvilje. Ein av dei japanske studentane, lat oss kalle han Y, hadde fått i oppgåve å presentere verket for klassa. Han var sjenert, flakka ofte med blikket i samtalar. Men han fann ein tryggleik i det faglege. Gjennom den neste timen leidde han oss gjennom verket. Stegvis gjekk han gjennom utdraget vi hadde lese. Han forklarte oss dei tallause referansane i teksten, viste oss samanhengane. Eg hugsar lite av det han faktisk sa, men i løpet av den vesle timen han snakka, forandra han synet mitt totalt. Og brått var desse sidene som eg hadde hata, blitt kunst.